Çalışmadan nasıl emekli olunur? Son 1261 güne dikkat!

Çalışmadan nasıl emekli olunur? Son 1261 güne dikkat!

EKONOMİ, 11 Eylül 2019 Çarşamba, 09:23
Türkiye'de çalışanların en büyük hayali emeklilik. İsteğe bağlı sigortalılık sistemiyle çalışmadan emekli olmak da mümkün. Peki nasıl?

Prof. Dr. Cem Kılıç, NTV'deki köşe yazısında çalışmadan emekli olmanın yollarını anlattı.

KİMLER İSTEĞE BAĞLI SİGORTALI OLABİLİR?

Çalışmayan ve emekli veya malullük aylığı almayan kişiler isteğe bağlı sigortalı olabilirler.

İsteğe bağlı sigortalılar kendi primlerini kendileri öderler ve bu şekilde emekli olabilirler. Dolayısıyla, isteğe bağlı sigortalının emekli olması için işe gitmesi gerekmez. İsteğe bağlı sigortalı olabilmek için gerekli bir diğer şart ise isteğe bağlı sigortalı olacak kişinin 18 yaşın altında olmamasıdır.

ÖLÜM AYLIĞI ALANLAR

18 yaşın altındaki bir kişi, sigortalı olması gerektirecek şekilde çalışan bir kişi, SGK'dan yaşlılık veya malullük aylığı alan bir kişi isteğe bağlı sigortalı olamaz. Ancak SGK'dan babasının ölümü nedeniyle ölüm aylığı almakta olan kişi isteğe bağlı sigortalı olabilir. Çünkü ölüm aylığı kişiye kendi sigortalılığı nedeniyle bağlanmamıştır. Bu sebeple, dul yetim aylığı alan kişiler de isteğe bağlı sigortalı olabilir.

PART TIME ÇALIŞANLAR

İsteğe bağlı sigortalı olmak için sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmamak şarttır. Ancak 4/a'lı olarak ay içerisinde 30 günden az çalışanlar, yani part-time istihdam edilenler isteğe bağlı sigortalı olabilirler. Örneğin, ay içerisinde 10 gün bir restoranda garsonluk yapan kişi isteğe bağlı sigortalı olabilir. Bu durumdaki kişilerin isteğe bağlı sigortalı olarak ödedikleri primler 4/a'lı olarak değerlendirilir. Türkiye ile ikili sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamamış ülkelere çalışmak üzere giden Türk işçileri de isteğe bağlı sigortalı olabilirler. Bu kişilerin ödedikleri primler de 4/a'lı, yani eski adıyla SSK'lı olarak değerlendirilir.

BAĞKUR'LU SAYILANLAR

İsteğe bağlı sigortalılar 1 Ekim 2008 sonrası 4/b'li olarak değerlendirilmeye başladı. Bu tarihten önce SSK'nın, Bağ-Kur'un ve Emekli Sandığı'nın kendi kanunları uyarınca isteğe bağlı sigortalılık hükümleri bulunuyordu. Fakat 1 Ekim 2008 sonrasında sosyal güvenlik kurumları tek çatı altında birleştirilince, tek bir isteğe bağlı sigortalılık mekanizması söz konusu oldu. 1 Ekim 2008 sonrasında isteğe bağlı sigortalı olan kişiler 4/b, yani eski adıyla Bağ-Kur statüsünde değerlendiriliyorlar. Bu nedenle, isteğe bağlı sigortalılar 4/a'lılara göre daha uzun süre prim ödeyerek emekli oluyorlar ve emekli olduklarında 4/a'lılara göre daha düşük emekli aylığı alıyorlar. Bu durum nedeniyle isteğe bağlı sigortalı sayısı 2008 yılından itibaren önemli ölçüde azalmaya başladı. 1 Ekim 2008 öncesinde SSK, Bağ-Kur veya Emekli Sandığı'nın isteğe bağlı sigortalısı olan kişiler de 5510 sayılı Kanun'a göre 4/b'li olarak değerlendirilmeye başladı.

SON BİN 261 GÜNE DİKKAT!

Çalıştığı işinden, işyerinden, amirinden veya iş arkadaşlarından sıkılıp istifa eden bir kişi isteğe bağlı sigortalı olursa, emekliliğine kaç gün kaldığını kontrol etmeli.

Emekliliğin hangi sigortalılık statüsünde olduğu son 1.261 güne göre belli olduğu için, uzun yıllar eski adıyla SSK'lı olarak çalışan bir kişi emekliliğine 4 yıl kala isteğe bağlı sigortalı olursa daha düşük emekli aylığı alabilir. Bu nedenle, son 1.261 gün kuralına dikkat ederek bu kararın alınması gerekiyor.

GELİR TESTİ GEREKMEZ

İsteğe bağlı sigortalı olan ve kendi primlerini ödeyen kişiler sağlık hizmetlerinden yararlanabilirler. Bunun yanında, isteğe bağlı sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişiler de bu statüleri devam ettiği müddetçe isteğe bağlı sigortalı üzerinden sağlık hizmeti alabilirler. Bu nedenle, isteğe bağlı sigortalının gelir testine girmesi de gerekmez.

NE KADAR PRİM ÖDER?

İsteğe bağlı sigortalılar çalışmadan sigortalı oldukları için yalnızca uzun vadeli sigorta kollarıyla genel sağlık sigortasından yararlanır. Yani bu kişiler malullük, yaşlılık ve ölüm risklerine karşı korunmaktadırlar. Hastalık, analık, iş kazası ve meslek hastalığı sigorta kolları onlara ara uygulanmaz. Primler de bu doğrultuda belirlenir.

İsteğe bağlı sigortalılar prime esas kazanç alt ve üst limiti arasında kendi seçecekleri gelir üzerinden prim ödeyebilirler. Buna göre, 2019 itibarıyla bu sigortalının ödeyebileceği en düşük prim 818.6 TL iken ödenebilecek en yüksek prim 6.140,16 TL'dir. Yüksek prim ödeyen kişiler hem emekli olduklarında, hem de malul sayıldıklarında daha yüksek aylık alabilirler.

EKONOMİ 11 Eylül 2019 Çarşamba, 09:23

Öne Çıkanlar

Diğer Haberler

ABD, Ruhani ve Zarif'e vize verdi

ABD, Ruhani ve Zarif'e vize verdi

Akar: B ve C planlarımız hazır

Akar: B ve C planlarımız hazır

ABD'den Suudi Arabistan'a nükleer şartı

ABD'den Suudi Arabistan'a nükleer şartı

Netanyahu'ya "başbakan ben olurum" şartı

Netanyahu'ya "başbakan ben olurum" şartı

İranlı kadınlara "milli maç" müjdesi

İranlı kadınlara "milli maç" müjdesi

Nijerya'da 34 bin çocuk açlıkla karşı karşıya

Nijerya'da 34 bin çocuk açlıkla karşı karşıya